Ապրանքներ ներմուծող կամ արտահանող յուրաքանչյուր գործարարի համար լոգիստիկայի ամենակարևոր ցուցանիշներից մեկը ժամանակն է։ Մաքսային տերմինալում բեռի կայանման ամեն լրացուցիչ օրը ենթադրում է պահպանության վճարներ և մատակարարման ժամկետների խախտում։
Այս ուղեցույցում մանրամասն ներկայացնում ենք Հայաստանում մաքսազերծման իրական ժամկետները, ռիսկերի ուղիների ազդեցությունը և գործընթացն արագացնելու գործնական քայլերը։
1. Մաքսազերծման ժամկետներն՝ ըստ ռիսկերի ուղիների (Green, Yellow, Red)
ՀՀ ՊԵԿ էլեկտրոնային համակարգում (Trade.gov.am / e-Customs) հայտարարագիրը մուտքագրելուց հետո ռիսկերի կառավարման ավտոմատ համակարգը որոշում է ձևակերպման ուղին, որից էլ անմիջականորեն կախված է տևողությունը․
Կանաչ ուղի (Green Channel) — 2-4 ժամ
- Ընթացակարգը․ Համակարգը ավտոմատ կերպով հաստատում է հայտարարագիրը՝ առանց մաքսային տեսուչի միջամտության։
- Տևողությունը․ Ամենաարագ տարբերակն է․ բեռի բացթողումը ձևակերպվում է ընդամենը մի քանի ժամում։
Դեղին ուղի (Yellow Channel) — 1 աշխատանքային օր
- Ընթացակարգը․ Պահանջվում է փաստաթղթային մանրամասն ստուգում մաքսային տեսուչի կողմից (արժեքների, ԱՏԳ ԱԱ կոդերի, ծագման sertifikat-ների ստուգում)։
- Տևողությունը․ Սովորաբար տևում է կես օրից մինչև 1 աշխատանքային օր։
Կարմիր ուղի (Red Channel) — 1-3 աշխատանքային օր
- Ընթացակարգը․ Պահանջվում է փաստաթղթերի ստուգում և բեռի ֆիզիկական զննում/բացում մաքսային տերմինալում (Ապավեն, ULS, Մետեքսիմ, Ալիանս)։
- Տևողությունը․ Կախված տերմինալի ծանրաբեռնվածությունից և բեռի ծավալից՝ տևում է 1-ից 3 օր։
2. Ինչո՞ւ կարող է մաքսազերծումը ձգձգվել
Կան մի շարք գործոններ, որոնք կարող են ավելացնել ձևակերպման ժամանակը․
- Փաստաթղթային անհամապատասխանություններ․ Invois-ում, Packing List-ում կամ CMR-ում քաշերի կամ անվանումների անհամապատասխանություն։
- Պարտադիր թույլտվությունների բացակայություն․ ՍԱՊԾ, Առողջապահության նախարարության կամ այլ տեսչությունների թույլտվությունների սպասումը։
- Մաքսային արժեքի ճշգրտում (Գնային ռիսկեր)․ Եթե մաքսային մարմինը կասկածի տակ է դնում հայտարարագրված գինը, պահանջվում են լրացուցիչ վճարային փաստաթղթեր և հիմնավորումներ։
- Տերմինալների ծանրաբեռնվածություն․ Մեծ ծավալների դեպքում (օրինակ՝ տոնական օրերին նախորդող շրջանում) տեսուչների կողմից զննում իրականացնելու հերթերը կարող են ավելանալ։
3. Ինչպե՞ս հասցնել մաքսազերծման ժամանակը նվազագույնի
- Օգտագործեք նախնական հայտարարագրում․ Հայտարարագիրը կարելի է մուտքագրել համակարգ նախքան բեռի Հայաստանի սահման հասնելը։
- Նախապես աուդիտի ենթարկեք փաստաթղթերը․ Մատակարարից ստացված բոլոր փաստաթղթերը ստուգեք նախքան տրանսպորտային միջոցի շարժվելը։
- Դիմեք մաքսային բրոքերի․ Փորձառու բրոքերը նախապես կանխատեսում է բոլոր ռիսկերը, ճիշտ է լրացնում հայտարարագիրը և անմիջականորեն կազմակերպում է զննման գործընթացը տերմինալում։
Ամփոփում
Ճիշտ նախապատրաստված փաստաթղթերով մաքսազերծումը Հայաստանում տևում է ընդամենը մի քանի ժամից մինչև 1 օր։
Շատ դեպքերում մաքսազերծումը հնարավորինս արագ իրականացնելու և տերմինալի ավելորդ ծախսերից խուսափելու համար անհրաժեշտ է դիմել մաքսային բրոքերի։ Դուք կարող եք անվճար տեղադրել ձեր հարցումը brokers.am կայքում և ստանալ տարբեր գնառաջարկներ փորձառու մաքսային բրոքերներից՝ ընտրելով ձեզ համար ամենամատչելի և հարմար տարբերակը։
Հաճախ Տրվող Հարցեր (FAQ)
Հարց 1․ Որքա՞ն է տևում մաքսազերծման միջին տևողությունը Հայաստանում:
Պատասխան․ Փաստաթղթերի անթերի առկայության և Կանաչ ուղու դեպքում մաքսազերծումը կարող է տևել ընդամենը 2-4 ժամ։ Լրացուցիչ զննումների կամ սերտիֆիկացման պահանջի դեպքում այն կարող է տևել 1-3 աշխատանքային օր։
Հարց 2․ Ի՞նչ է նշանակում մաքսային ուղիների տարբերակումը (Կանաչ, Դեղին, Կարմիր):
Պատասխան․ Կանաչ ուղին ապահովում է ավտոմատ բացթողում առանց ստուգման, Դեղին ուղին ենթադրում է փաստաթղթային մանրամասն ստուգում, իսկ Կարմիր ուղին՝ բեռի ֆիզիկական բացում և զննում։
Հարց 3․ Ինչպե՞ս արագացնել մաքսազերծման գործընթացը:
Պատասխան․ Մաքսազերծումն արագացնելու համար անհրաժեշտ է նախապես ստուգել փաստաթղթերը, կիրառել նախնական հայտարարագրում և դիմել փորձառու մաքսային բրոքերի։
