Թուրքիան Հայաստանին աշխարհագրորեն մոտ գտնվող խոշոր արտադրող երկրներից է, որտեղից ավանդաբար ներմուծվում են տեքստիլ, հագուստ, շինանյութ, քիմիական ապրանքներ և սարքավորումներ։ Չնայած պատմական և քաղաքական առանձնահատկություններին՝ թուրքական ապրանքների առևտուրը տեղական բիզնեսի համար շարունակում է մնալ պահանջված ուղղություն։

Այս ուղեցույցում ներկայացնում ենք Թուրքիայից Հայաստան ապրանքների ներմուծման ընթացակարգերը, լոգիստիկ ուղիները, մաքսային առանձնահատկությունները և անհրաժեշտ փաստաթղթերը։

1. Իրավական կարգավիճակը և էմբարգոյի բացակայությունը
Ներմուծողների համար առաջնային հարցերից է թուրքական ապրանքների ներմուծման իրավական կողմը․

• Էմբարգոյի չեղարկում․ Թուրքական ապրանքների ներմուծման ժամանակավոր արգելքը (էմբարգոն) վաղուց հանված է։
  
• Ընդհանուր մաքսային ռեժիմ․ Թուրքիայից ապրանքների ներմուծումն իրականացվում է Եվրասիական տնտեսական միության երրորդ երկրներից ներմուծման ընդհանուր կանոններով։
  
• Մաքսատուրքերի վճարում․ Քանի որ Թուրքիան չի հանդիսանում Եվրասիական տնտեսական միության անդամ և չունի ազատ առևտրի համաձայնագիր Հայաստանի հետ, ապրանքները մաքսազերծվում են ամբողջական մաքսատուրքերով և 20% ավելացված արժեքի հարկով։
  

2. Լոգիստիկան և տեղափոխման երթուղիները
Հայաստանի և Թուրքիայի միջև ցամաքային ուղիղ սահմանային անցակետերի (օրինակ՝ Մարգարայի) լիարժեք գործարկման բացակայության պայմաններում բեռնափոխադրումն իրականացվում է հետևյալ եղանակներով․

• Տրանզիտ Վրաստանի տարածքով (Ավտոմոբիլային)․ Սա ամենատարածված երթուղին է։ Բեռնատարները Թուրքիայից մտնում են Վրաստան (Սարպի կամ Վալե մաքսային կետերով) և Վրաստանի տարածքով հասնում Հայաստան (Բավրայի կամ Բագրատաշենի անցակետերով)։
  
• Օդային բեռնափոխադրում․ Ստամբուլից կամ Թուրքիայի այլ խոշոր քաղաքներից ուղիղ կամ տարանցիկ չվերթերով դեպի Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայան։ Հարմար է փոքրաքանակ, թանկարժեք կամ շտապ բեռների (օրինակ՝ հագուստի նոր հավաքածուների) համար։
  

3. Անհրաժեշտ փաստաթղթերի փաթեթը
Թուրքիայից ներմուծված ապրանքների անխափան մաքսազերծման համար անհրաժեշտ է պատրաստել հետևյալ փաստաթղթերը․

1. Հաշիվ-ապրանքագիր (Invois)․ Մատակարարի պաշտոնական հաշիվը՝ ապրանքների անվանումների, քանակի, միավորի գնի, ընդհանուր արժեքի և արտույթի նշումով։
   
2. Փաթեթավորման ցուցակ (Packing List)․ Տեղերի քանակի, զուտ (Net) և համախառն (Gross) քաշերի մանրամասն նկարագրությամբ։
   
3. Միջազգային տրանսպորտային բեռնագիր (CMR / Air Waybill)․ Վրաստանով տարանցման համար CMR-ի առկայությունը պարտադիր է։
   
4. Ապրանքի ծագման sertifikat (Form A կամ General Certificate)․ Թուրքիայի առևտրաարդյունաբերական պալատի կողմից տրված ծագման sertifikat։
   
5. Համապատասխանության sertifikat-ներ և թույլտվություններ․ Տեքստիլի, կոսմետիկայի, շինանյութի կամ սննդամթերքի համար կարող են պահանջվել լաբորատոր փորձաքննություններ և տեսչական թույլտվություններ։
   

4. Մաքսազերծումը և մաքսային արժեքի ռիսկերը
Թուրքական ապրանքների մաքսազերծման ընթացքում ներմուծողները հաճախ բախվում են գնային ռիսկերի․

• Գնային հսկողություն․ Թուրքիայից ներմուծվող հագուստի և տեքստիլի գնման գները հաճախ լինում են բավականին ցածր։ Մաքսային մարմինները կարող են կասկածի տակ դնել հաշիվ-ապրանքագրային գինը։
  
• Գնի հիմնավորում (Առաջին մեթոդ)․ Ցածր գնով մաքսազերծելու համար անհրաժեշտ է ունենալ բանկային փոխանցման հանձնարարականներ (SWIFT), արտադրողի պաշտոնական գնացուցակը և տարանցիկ տրանսպորտային հաշիվները։
  
• Հարկեր և տուրքեր․ Հաշվարկվում է մաքսատուրքը (ըստ ապրանքի 10-անիշ կոդի), 20% ավելացված արժեքի հարկը և մաքսային ձևակերպումների պետական տուրքը։
  

5. Ինչպե՞ս խուսափել խնդիրներից

• Ստուգեք փաստաթղթերի տվյալները․ Թուրքական մատակարարները հաճախ վրիպակներ են թույլ տալիս փաստաթղթերում (քաշերի կամ տեղերի անհամապատասխանություն): Ստուգեք սևագրերը նախքան բեռնատարի շարժվելը։
  
• Ճշգրտեք տրանսպորտային ծախսերը․ Քանի որ փոխադրումն իրականացվում է Վրաստանի տարածքով, տրանսպորտային ծախսը ավելացվում է մաքսային արժեքին, ինչը ազդում է հարկերի չափի վրա։
  

Ամփոփում

Թուրքիայից ապրանքների ներմուծումը պահանջում է լոգիստիկայի ճիշտ պլանավորում, Վրաստանով տարանցման կանոնների պահպանում և փաստաթղթերի անթերի պատրաստում։
Շատ դեպքերում Թուրքիայից ներմուծումն անխափան իրականացնելու և մաքսային արժեքը ճիշտ հիմնավորելու համար անհրաժեշտ է դիմել մաքսային բրոքերի։ Դուք կարող եք անվճար տեղադրել ձեր հարցումը brokers.am կայքում և ստանալ տարբեր գնառաջարկներ փորձառու մաքսային բրոքերներից՝ ընտրելով ձեզ համար ամենամատչելի և հարմար տարբերակը։

Հաճախ Տրվող Հարցեր (FAQ)

Հարց 1․ Արդյո՞ք այսօր թույլատրված է ապրանքների ներմուծումը Թուրքիայից Հայաստան:
Պատասխան․ Այո, թուրքական ապրանքների ներմուծման ժամանակավոր էմբարգոն (արգելքը) հանված է, և ապրանքների ներմուծումն իրականացվում է ընդհանուր մաքսային ընթացակարգերով։
Հարց 2․ Ի՞նչ երթուղով են տեղափոխվում ապրանքները Թուրքիայից Հայաստան:
Պատասխան․ Բեռնափոխադրումները հիմնականում իրականացվում են Վրաստանի տարածքով՝ ավտոմոբիլային տրանսպորտով (Վալե կամ Սարպի մաքսային կետերով), ինչպես նաև օդային ճանապարհով։
Հարց 3․ Ի՞նչ փաստաթղթեր են անհրաժեշտ թուրքական ապրանքների մաքսազերծման համար:
Պատասխան․ Պահանջվում են հաշիվ-ապրանքագիր, փաթեթավորման ցուցակ, տրանսպորտային բեռնագիր, ապրանքի ծագման sertifikat և պարտադիր թույլտվություններ (եթե ապրանքը ենթակա է սերտիֆիկացման)։