Միջազգային առևտրում հաճախ կարելի է հանդիպել իրավիճակի, երբ երկու տարբեր ներմուծողներ Հայաստան են բերում ճիշտ նույն արտադրանքը (օրինակ՝ նույն ապրանքանիշի և մոդելի սարքավորում կամ կենցաղային տեխնիկա), սակայն մաքսազերծման համար վճարում են տարբեր գումարներ։
Սա չի նշանակում, որ մաքսային մարմինները գործում են անօրինական կամ կամայական։ Գոյություն ունեն մի շարք օբյեկտիվ իրավական, տնտեսական և լոգիստիկ գործոններ, որոնք ձևավորում են տարբեր վերջնական մաքսային արժեքներ։
1. Գնման ծավալները և արտադրողի զեղչերը (Հաշիվ-ապրանքագրային գին)
Առաջնային տարբերությունը ձևավորվում է հենց ձեռքբերման փուլում․
- Խոշոր մատակարարումներ․ Խոշոր ընկերությունը, որը գնում է 10,000 հատ ապրանք, արտադրողից ստանում է զգալի ծավալային զեղչ։
- Փոքր խմբաքանակ․ Փոքր ընկերությունը, որը գնում է ընդամենը 100 հատ, նույն ապրանքը ձեռք է բերում ավելի բարձր միավորի գնով։
- Արդյունքը․ Երկու ընկերություններն էլ ներկայացնում են իրենց իրական հաշիվ-ապրանքագրերը։ Եթե երկուսն էլ հիմնավորում են իրենց գործարքի գինը (առաջին մեթոդ), ապա մաքսատուրքն ու 20% ավելացված արժեքի հարկը հաշվարկվում են տարբեր ելակետային գներից։
2. Մատակարարման միջազգային պայմանները և լոգիստիկ ծախսերը
Մաքսային արժեքը ներառում է ոչ միայն ապրանքի գինը, այլև դրա տեղափոխման ծախսերը մինչև Հայաստանի Հանրապետության սահման․
- Ապրանքի գինը առանց տրանսպորտի (նավահանգստում)․ Եթե ապրանքը գնվել է առանց տեղափոխման ծախսի, դրան ավելացվում են ծովային և ցամաքային փոխադրման իրական ծախսերը։
- Ապրանքի գինը ներառյալ առաքումը․ Եթե ընկերությունը գնել է ապրանքը պայմանագրով, որտեղ տրանսպորտային ծախսերն արդեն ներառված են կամ արտադրողն ունի հատուկ լոգիստիկ պայմանագրեր, մաքսային արժեքը կարող է ավելի ցածր ստացվել։
- Փոխադրման եղանակը․ Օդային տրանսպորտով բերված ապրանքի տրանսպորտային ծախսը շատ ավելի բարձր է, քան ծովային կամ ցամաքային տարբերակով բերվածինը, ինչը ուղղակիորեն մեծացնում է մաքսային արժեքը։
3. Մաքսային արժեքի որոշման մեթոդները (Առաջին մեթոդ ընդդեմ գնային ռիսկերի)
Սա ամենահաճախ հանդիպող պատճառն է․
- Առաջին մեթոդ (Գործարքի գնով)․ Եթե առաջին ընկերությունն ունի անթերի փաստաթղթեր (միջազգային բանկային փոխանցման հանձնարարական, պաշտոնական գնացուցակ, արտահանման հայտարարագիր), մաքսային մարմինը հաստատում է ցածր հաշիվ-ապրանքագրային գինը։
- Վեցերորդ մեթոդ (Հսկողական կամ ռիսկային գներով)․ Եթե երկրորդ ընկերությունը չի կարողանում հիմնավորել իր ցածր գինը (օրինակ՝ կանխիկ վճարման կամ թերի փաստաթղթերի պատճառով), մաքսային մարմինը մերժում է առաջին մեթոդը և հաշվարկում է մաքսազերծումը համակարգում առկա հսկողական գնով։
4. Ապրանքի ծագման sertifikat-ները և մաքսատուրքի արտոնությունները
- Sertifikat-ի առկայություն․ Եթե ընկերություններից մեկը ներկայացնում է ապրանքի ծագման sertifikat (օրինակ՝ Եվրասիական տնտեսական միության կամ արտոնյալ ռեժիմ ունեցող երկրներից), նա ազատվում է մաքսատուրքից (վճարում է 0% մաքսատուրք)։
- Sertifikat-ի բացակայություն․ Մյուս ընկերությունը, չունենալով նույն sertifikat-ը, վճարում է ամբողջական մաքսատուրքը։
5. Արտույթի փոխարժեքի տատանումները
Մաքսային վճարները հաշվարկվում են հայտարարագրման օրվա դրությամբ Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական բանկի սահմանած փոխարժեքով․
- Եթե առաջին ընկերությունը մաքսազերծել է ապրանքը այն օրը, երբ արտույթն ավելի ցածր էր, իսկ երկրորդը՝ դրամի արժեզրկման շրջանում, դրամային արտահայտությամբ մաքսազերծման վերջնական գումարները տարբերվելու են։
Ամփոփում
Նույն ապրանքի մաքսազերծման արժեքների տարբերությունը պայմանավորված է ձեռքբերման գնով, լոգիստիկայով, փաստաթղթավորման ճշգրտությամբ և առաջին մեթոդի պաշտպանվածությամբ։
Շատ դեպքերում ձեր գործարքի իրական (ցածր) գինը մաքսային մարմիններում ճիշտ հիմնավորելու և ավելորդ վճարներից խուսափելու համար անհրաժեշտ է դիմել մաքսային բրոքերի։ Դուք կարող եք անվճար տեղադրել ձեր հարցումը brokers.am կայքում և ստանալ տարբեր գնառաջարկներ փորձառու մաքսային բրոքերներից՝ ընտրելով ձեզ համար ամենամատչելի և հարմար տարբերակը։
Հաճախ Տրվող Հարցեր (FAQ)
Հարց 1․ Կարո՞ղ է արդյոք նույն ապրանքի մաքսային արժեքը տարբերվել տարբեր ընկերությունների մոտ:
Պատասխան․ Այո, քանի որ մաքսային արժեքը ձևավորվում է ոչ միայն ապրանքի հաշիվ-ապրանքագրային գնից, այլև տրանսպորտային, ապահովագրական ծախսերից և ձեռքբերման ծավալներից։
Հարց 2․ Ի՞նչ է նշանակում մաքսային արժեքի առաջին մեթոդի կիրառում:
Պատասխան․ Առաջին մեթոդը մաքսազերծումն է՝ ըստ գործարքի փաստացի գնի (հաշիվ-ապրանքագրի)։ Եթե ընկերությունը կարողանում է հիմնավորել իր ցածր գինը բանկային փոխանցումներով, մաքսային մարմինն ընդունում է այդ արժեքը։
Հարց 3․ Ինչպե՞ս հիմնավորել ցածր մաքսային արժեքը և խուսափել վերահաշվարկից:
Պատասխան․ Անհրաժեշտ է ներկայացնել բանկային փոխանցման հանձնարարականներ, արտադրողի պաշտոնական գնացուցակը, տրանսպորտային հաշիվները և դիմել մաքսային բրոքերի՝ փաստաթղթային փաթեթը ճիշտ կազմելու համար։
