Միջազգային բեռնափոխադրումների և ներմուծման գործընթացում ամենակարևոր փուլերից մեկը փաստաթղթերի ճիշտ և ամբողջական փաթեթի պատրաստումն է։ Անգամ մեկ փաստաթղթում առկա տեխնիկական սխալը կամ անհամապատասխանությունը կարող է հանգեցնել մաքսային տերմինալում բեռի կանգնեցմանը, լրացուցիչ պահպանման ծախսերի կամ տույժերի։

Այս ուղեցույցում պարզ և հասկանալի ձևով ներկայացնում ենք այն հիմնական և հատուկ փաստաթղթերի ցանկը, որոնք անհրաժեշտ են Հայաստանի Հանրապետություն ապրանքներ ներմուծելիս։
1. Հիմնական առևտրային փաստաթղթեր
Այս փաստաթղթերը հաստատում են գործարքի իրավական հիմքը, ապրանքի արժեքը և քանակը․

• Առևտրային պայմանագիր (Contract)․ Մատակարարի և ներմուծողի միջև կնքված պայմանագիրը, որտեղ նշված են մատակարարման պայմանները (Incoterms), վճարման կարգը և կողմերի պարտավորությունները։
  
• Հաշիվ-ապրանքագիր (Invoice)․ Վաճառողի կողմից դուրս գրված հիմնական փաստաթուղթը, որը ներառում է ապրանքի անվանումը, քանակը, միավորի գինը, ընդհանուր արժեքը, արտույթը և Incoterms պայմանը (օրինակ՝ FOB, CIF, EXW)։
  
• Փաթեթավորման ցուցակ (Packing List)․ Նկարագրում է բեռի ֆիզիկական պարամետրերը՝ տեղերի քանակը, փաթեթավորման տեսակը, զուտ (Net) և համախառն (Gross) քաշերը։
  

2. Տրանսպորտային և ուղեկցող փաստաթղթեր
Այս փաստաթղթերը հաստատում են ապրանքի փոխադրման փաստը և լոգիստիկ ծախսերը․

• Ավտոմոբիլային բեռնագիր (CMR)․ Ցամաքային (ավտոմոբիլային) փոխադրումների հիմնական փաստաթուղթը։
  
• Ավիաբեռնագիր (Air Waybill - AWB)․ Օդային փոխադրումների դեպքում։
  
• Կոնոսամենտ (Bill of Lading - B/L)․ Ծովային փոխադրումների դեպքում։
  
• Տրանսպորտային ծախսերի հաշիվ (Freight Invoice)․ Անհրաժեշտ է մաքսային արժեքը ճշգրիտ հաշվարկելու համար, եթե տրանսպորտային ծախսերը ներառված չեն ապրանքի գնի մեջ (օրինակ՝ EXW կամ FOB պայմանների դեպքում)։
  
• Ապահովագրական պոլիս (Insurance Policy)․ Եթե բեռը ապահովագրվել է փոխադրման ընթացքում։
  

3. Ծագման և համապատասխանության sertifikat-ներ

• Ծագման Sertifikat (Certificate of Origin)․ Հաստատում է, թե որ երկրում է արտադրվել ապրանքը։ Այս փաստաթուղթը կարևոր է մաքսային արտոնություններից կամ նվազեցված դրույքաչափերից օգտվելու համար (օրինակ՝ Form CT-1 ԵԱՏՄ-ի համար կամ EUR.1/Form A):
  
• Համապատասխանության Sertifikat կամ Հայտարարագիր (Декларация/Сертификат соответствия)․ Հաստատում է, որ ապրանքը համապատասխանում է ԵԱՏՄ տեխնիկական կանոնակարգերին և անվտանգության standard-ներին։
  

4. Հատուկ թույլտվություններ և լիցենզիաներ (ըստ ապրանքատեսակի)
Որոշակի ապրանքախմբերի ներմուծման համար պահանջվում են պետական մարմինների հատուկ թույլտվություններ․

• Սննդամթերք, բույսեր և կենդանական ծագման ապրանքներ․ Բուսասանիտարական կամ անասնաբուժական sertifikat-ներ (ՍԱՊԾ թույլտվություն)։
  
• Դեղորայք, ԲԱԴ-եր և կոսմետիկա․ ՀՀ Առողջապահության նախարարության ներմուծման թույլտվություններ կամ փորձաքննության եզրակացություններ։
  
• Ռադիոէլեկտրոնային միջոցներ և IT սարքավորումներ․ Ծածկագրային (cryptographic) միջոցների ծանուցումներ (нотификация) կամ Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության թույլտվություններ։
  

5. Մաքսային հայտարարագիր
Բոլոր վերոնշյալ փաստաթղթերի հիման վրա լրացվում և մաքսային մարմիններին է ներկայացվում Ապրանքների մաքսային հայտարարագիրը (IM40 / Տրանսպորտային հայտարարագիր)։
Ամփոփում
Փաստաթղթերի ճշգրիտ պատրաստումը անխափան մաքսազերծման գլխավոր երաշխիքն է։
Շատ դեպքերում փաստաթղթերի ճիշտ կազմման և մաքսազերծման համար անհրաժեշտ է դիմել մաքսային բրոքերի։ Դուք կարող եք անվճար տեղադրել ձեր հարցումը brokers.am կայքում և ստանալ տարբեր գնառաջարկներ փորձառու մաքսային բրոքերներից՝ ընտրելով ձեզ համար ամենամատչելի և հարմար տարբերակը։

Հաճախ Տրվող Հարցեր (FAQ)
Հարց 1․ Որո՞նք են ապրանք ներմուծելու հիմնական փաստաթղթերը:
Պատասխան․ Հիմնական փաստաթղթերն են առևտրային հաշիվ-ապրանքագիրը (Invoice), փաթեթավորման ցուցակը (Packing List), տրանսպորտային փաստաթուղթը (CMR, Air Waybill կամ Bill of Lading), պայմանագիրը և ապրանքի ծագման sertifikat-ը։
Հարց 2․ Ի՞նչ փաստաթղթեր են պահանջվում հատուկ ապրանքների ներմուծման համար:
Պատասխան․ Կախված ապրանքատեսակից՝ կարող են պահանջվել բուսասանիտարական/անասնաբուժական sertifikat-ներ (ՍԱՊԾ), Առողջապահության նախարարության թույլտվություններ, համապատասխանության հայտարարագրեր կամ ծանուցումներ։
Հարց 3․ Ինչպե՞ս խուսափել փաստաթղթային սխալներից մաքսազերծման ժամանակ:
Պատասխան․ Անհրաժեշտ է նախապես ստուգել, որ բոլոր փաստաթղթերում (Invoice, CMR, Packing List) քաշերը, քանակները և անվանումները ճշգրիտ համապատասխանեն, կամ դիմել մաքսային բրոքերի։