Միջազգային առևտրի և մաքսային ձևակերպումների առանցքային փուլերից մեկը ապրանքի ճիշտ մաքսային կոդի որոշումն է։ Հայաստանում և ԵԱՏՄ տարածքում այն կոչվում է ԱՏԳ ԱԱ կոդ (Արտաքին տնտեսական գործունեության ապրանքային անվանացանկ), իսկ միջազգային պրակտիկայում՝ HS Code (Harmonized System Code)։
Ճիշտ կոդի ընտրությունից է կախված, թե որքան մաքսատուրք և ԱԱՀ կվճարեք, ինչ թույլտվություններ կամ sertifikat-ներ կպահանջվեն, և արդյոք կկարողանաք օգտվել մաքսային արտոնություններից։
Այս ուղեցույցում պարզ քայլերով ներկայացնում ենք, թե ինչպես ինքնուրույն կամ մասնագետների օգնությամբ գտնել ապրանքի ճիշտ մաքսային կոդը։
1. Ի՞նչ է ԱՏԳ ԱԱ / HS Code-ը և ինչպես է այն կառուցված
ԱՏԳ ԱԱ կոդը բաղկացած է 10 նիշից (միջազգային HS Code-ի առաջին 6 նիշերը նույնն են ամբողջ աշխարհում, իսկ հաջորդ 4 նիշերը ճշգրտում են ապրանքը ԵԱՏՄ տարածքի համար)․

• Առաջին 2 նիշը․ Ապրանքային խումբը (օրինակ՝ 84 — մեքենաներ և սարքավորումներ)։
  
• Առաջին 4 նիշը․ Ապրանքային դիրքը։
  
• Առաջին 6 նիշը․ Ապրանքային ենթադիրքը (միջազգային ստանդարտ)։
  
• Բոլոր 10 նիշերը․ ԵԱՏՄ լրիվ ապրանքային ենթադիրքը, որով սահմանվում են կոնկրետ մաքսատուրքերի դրույքաչափերը։
  

2. Ինչպե՞ս ինքնուրույն գտնել ապրանքի մաքսային կոդը
Քայլ 1․ Ուսումնասիրեք մատակարարի փաստաթղթերը
Արտասահմանյան վաճառողի կողմից տրամադրված հաշիվ-ապրանքագրում (Invoice), փաթեթավորման ցուցակում (Packing List) կամ ծագման sertifikat-ում հաճախ արդեն նշված է լինում ապրանքի միջազգային 6-անիշ HS Code-ը։ Սա լավ ելակետ է, սակայն անհրաժեշտ է այն ճշգրտել մինչև 10-անիշ ԵԱՏՄ կոդը։
Քայլ 2․ Օգտագործեք պաշտոնական որոնման համակարգերը

• Trade.gov.am / Customs.am․ ՀՀ ՊԵԿ պաշտոնական կայքերում առկա են ԱՏԳ ԱԱ ապրանքային անվանացանկի որոնման բաժիններ։
  
• ԵԱՏՄ պաշտոնական կայք (Eaeunion.org)․ Թույլ է տալիս որոնել ապրանքն ըստ բանալի բառերի կամ բաժինների։
  

Քայլ 3․ Հաշվի առեք ապրանքի հիմնական բնութագրերը
Կոդը ճիշտ ընտրելու համար անհրաժեշտ է հստակ իմանալ․

• Ինչ նյութից է պատրաստված ապրանքը (օրինակ՝ պլաստմասսե, փայտե, թե՞ մետաղական)։
  
• Որն է դրա հիմնական գործառույթը կամ կիրառման ոլորտը։
  
• Արդյոք այն պատրաստի արտադրանք է, թե՞ կիսաֆաբրիկատ/հումք։
  

3. Հաճախ հանդիպող սխալները և դրանց հետևանքները

1. Միայն անվանման վրա հիմնվելը․ Նույն ապրանքը կարող է դասակարգվել տարբեր կոդերով՝ կախված դրա բաղադրությունից կամ հզորությունից։
   
2. Ավելի ցածր մաքսատուրքով կոդ ընտրելու փորձը․ Մաքսային մարմինները խիստ վերահսկում են դասակարգումը։ Սխալ կոդ հայտարարագրելը դիտարկվում է որպես մաքսային խախտում, որը հանգեցնում է տույժերի, տուգանքների և լրացուցիչ մաքսատուրքերի գանձման։
   

4. Ինչպե՞ս ստանալ 100% երաշխավորված ճիշտ կոդ
Եթե ապրանքը բարդ է կամ բազմաբաղադրիչ, կան ճշգրիտ կոդ ստանալու երկու հիմնական եղանակներ․

• ՊԵԿ նախնական որոշում․ Դուք կարող եք պաշտոնական դիմում ներկայացնել ՀՀ ՊԵԿ՝ ապրանքի դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշում ստանալու համար։ Այն իրավաբանական ուժ ունի և բացառում է հետագա վեճերը։
  
• Մաքսային բրոքերի խորհրդատվություն․ Փորձառու բրոքերները վայրկյանների ընթացքում կարող են ճշգրիտ դասակարգել ապրանքը և կանխատեսել բոլոր հնարավոր մաքսային վճարները։
  

Ամփոփում
ԱՏԳ ԱԱ կոդի ճիշտ որոշումը անվտանգ և կանխատեսելի ներմուծման հիմքն է։
Շատ դեպքերում մաքսազերծման և ապրանքի ճշգրիտ կոդի ընտրության համար անհրաժեշտ է դիմել մաքսային բրոքերի։ Դուք կարող եք անվճար տեղադրել ձեր հարցումը brokers.am կայքում և ստանալ տարբեր գնառաջարկներ փորձառու մաքսային բրոքերներից՝ ընտրելով ձեզ համար ամենամատչելի և հարմար տարբերակը։

Հաճախ Տրվող Հարցեր (FAQ)
Հարց 1․ Ի՞նչ է ԱՏԳ ԱԱ (HS Code) կոդը:
Պատասխան․ ԱՏԳ ԱԱ կոդը 10-անիշ թվային կոդ է, որն օգտագործվում է միջազգային առևտրում ապրանքների դասակարգման և մաքսատուրքերի ու հարկերի դրույքաչափերը որոշելու համար։
Հարց 2․ Ի՞նչ կպատահի, եթե մաքսային կոդը սխալ ընտրվի:
Պատասխան․ Սխալ կոդի ընտրությունը կարող է հանգեցնել մաքսատուրքերի վերահաշվարկի, տույժերի, տուգանքների, ինչպես նաև սահմանին բեռի ձևակերպման ձգձգումների։
Հարց 3․ Ինչպե՞ս ստանալ ԱՏԳ ԱԱ կոդի պաշտոնական հաստատում:
Պատասխան․ Պաշտոնական և անվերապահորեն ընդունելի կոդ ստանալու համար կարելի է դիմել ՀՀ ՊԵԿ՝ ապրանքների դասակարգման վերաբերյալ նախնական որոշում ստանալու նպատակով, կամ դիմել մասնագիտացված մաքսային բրոքերի։