Հայկական արտադրանքի արտահանումը միջազգային շուկաներ տեղական բիզնեսի զարգացման ամենահեռանկարային ուղիներից է։ Հայաստանն ունի առևտրային հատուկ ռեժիմներ ինչպես Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) անդամ երկրների, այնպես էլ Եվրոպական Միության, ԱՄՆ-ի և երրորդ երկրների հետ։
Այս ուղեցույցում քայլ առ քայլ ներկայացնում ենք, թե ինչպես ճիշտ կազմակերպել ապրանքների արտահանումը Հայաստանից, ինչ փաստաթղթեր են պահանջվում և ինչպես օգտվել հարկային արտոնություններից։
1. Արտահանման ուղղության և առևտրային ռեժիմի ընտրությունը
Արտահանման ընթացակարգը խիստ կախված է նպատակակետ երկրից․
- ԵԱՏՄ երկրներ (Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան)․ Գործում է ազատ առևտրի ռեժիմ։ Մաքսատուրքեր չեն գանձվում, իսկ սահմանային ձևակերպումներն իրականացվում են պարզեցված կարգով։
- Եվրոպական Միություն և երրորդ երկրներ․ Իրականացվում է լիարժեք մաքսային հայտարարագրում (EK10 / Արտահանման հայտարարագիր)։ Որոշ երկրների հետ գործում են արտոնյալ առևտրային համաձայնագրեր։
2. Անհրաժեշտ փաստաթղթերի փաթեթը
Արտահանման գործընթացը հաջողությամբ իրականացնելու համար անհրաժեշտ է պատրաստել հետևյալ փաստաթղթերը․
- Արտահանման պայմանագիր (Contract)․ Գնորդի հետ կնքված պայմանագիր՝ Incoterms պայմաններով։
- Հաշիվ-ապրանքագիր (Invoice)․ Նշելով ապրանքի քանակը, արժեքը, արտույթը և մատակարարման պայմանները։
- Փաթեթավորման ցուցակ (Packing List)․ Տեղերի քանակի, զուտ (Net) և համախառն (Gross) քաշերի նկարագրությամբ։
- Տրանսպորտային փաստաթղթեր․ Ցամաքայինի դեպքում՝ CMR, օդայինի դեպքում՝ Air Waybill (AWB):
- Ծագման Sertifikat (Certificate of Origin)․ Հաստատում է ապրանքի հայկական ծագումը (օրինակ՝ ST-1 ԵԱՏՄ-ի համար, EUR.1 կամ Form A):
3. Հարկային արտոնություն․ ԱԱՀ-ի 0% դրույքաչափ
Հայաստանից ապրանքների արտահանման գլխավոր հարկային առավելություններից մեկը ԱԱՀ-ի 0% դրույքաչափի կիրառումն է։
- Ինչպես է գործում․ Արտահանող ընկերությունը ապրանքը հաշիվ-ապրանքագրում ներկայացնում է 0% ԱԱՀ-ով։
- Պայմանը․ Սահմանված ժամկետում հարկային մարմիններին է ներկայացվում արտահանման փաստը հաստատող փաստաթղթերի փաթեթը (մաքսային հայտարարագիր, CMR, հաշիվ-ապրանքագիր)։
4. Սերտիֆիկացում և հատուկ թույլտվություններ
Կախված ապրանքատեսակից՝ արտահանման համար կարող են պահանջվել․
- Սննդամթերք և գյուղատնտեսական ապրանքներ․ Բուսասանիտարական կամ անասնաբուժական sertifikat-ներ (ՍԱՊԾ թույլտվություն)։
- Ալկոհոլային խմիչքներ և ծխախոտ․ Համապատասխանության sertifikat-ներ և դրոշմանիշերի ձևակերպում։
- Մշակութային արժեքներ և երկակի նշանակության ապրանքներ․ Մշակույթի նախարարության կամ Էկոնոմիկայի նախարարության հատուկ թույլտվություններ։
5. Արտահանման մաքսային ձևակերպման քայլերը
- ԱՏԳ ԱԱ կոդի ընտրություն․ Ապրանքի 10-անիշ կոդի ճշգրիտ որոշում։
- Էլեկտրոնային հայտարարագրում․ Trade.gov.am / e-Customs համակարգի միջոցով արտահանման հայտարարագրի (EK10) ներկայացում։
- Մաքսային զննում (անհրաժեշտության դեպքում)․ Ռիսկերի համակարգով Կարմիր կամ Դեղին ուղի ընկնելու դեպքում փաստաթղթերի կամ բեռի ստուգում։
- Բեռի բացթողում․ Մաքսային մարմինների կողմից արտահանման թույլտվության ստացում և բեռնափոխադրում։
Ամփոփում
Ապրանքների արտահանումը պահանջում է փաստաթղթերի ճշգրիտ պատրաստում և միջազգային առևտրային օրենսդրության իմացություն։
Շատ դեպքերում արտահանման անխափան ձևակերպման համար անհրաժեշտ է դիմել մաքսային բրոքերի։ Դուք կարող եք անվճար տեղադրել ձեր հարցումը brokers.am կայքում և ստանալ տարբեր գնառաջարկներ փորձառու մաքսային բրոքերներից՝ ընտրելով ձեզ համար ամենամատչելի և հարմար տարբերակը։
Հաճախ Տրվող Հարցեր (FAQ)
Հարց 1․ Ի՞նչ փաստաթղթեր են անհրաժեշտ Հայաստանից ապրանք արտահանելու համար:
Պատասխան․ Հիմնական փաստաթղթերն են առևտրային հաշիվ-ապրանքագիրը (Invoice), փաթեթավորման ցուցակը (Packing List), տրանսպորտային բեռնագիրը (CMR, Air Waybill), արտահանման պայմանագիրը և ապրանքի ծագման sertifikat-ը։
Հարց 2․ Ի՞նչ առավելություններ կան Հայաստանից ԵԱՏՄ երկրներ արտահանելիս:
Պատասխան․ ԵԱՏՄ անդամ երկրներ (Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան) արտահանելիս մաքսատուրքեր չեն գանձվում, իսկ մաքսային ձևակերպումն իրականացվում է պարզեցված ընթացակարգով։
Հարց 3․ Ինչպե՞ս է կիրառվում ԱԱՀ-ն արտահանման ժամանակ:
Պատասխան․ Հայաստանից ապրանքների արտահանման դեպքում կիրառվում է ԱԱՀ-ի 0% դրույքաչափ, եթե սահմանված ժամկետում ներկայացվում են արտահանումը հաստատող փաստաթղթերը։
