Հայաստան ապրանքներ ներմուծող յուրաքանչյուր գործարարի կամ անհատի համար առաջնային հարցերից է՝ «Որքա՞ն կնստի ապրանքի մաքսազերծումը»։ Մաքսազերծման արժեքի ճշգրիտ կանխատեսումը թույլ է տալիս ճիշտ պլանավորել բյուջեն և խուսափել անսպասելի ֆինանսական ծախսերից։

Այս ուղեցույցում պարզ ձևով ներկայացնում ենք մաքսային վճարների բաղադրիչները և գործնական օրինակ։

1. Մաքսային արժեքի (Customs Value) որոշումը
Բոլոր մաքսային հարկերն ու տուրքերը հաշվարկվում են ոչ թե միայն ապրանքի գնից, այլ դրա մաքսային արժեքից։
Մաքսային արժեքը ձևավորվում է ապրանքի ձեռքբերման գնից (Invoice value), որին ավելացվում են միջազգային տրանսպորտային ծախսերը և ապահովագրությունը՝ մինչև ՀՀ սահման հասնելը։
(Ծանոթագրություն․ Եթե ապրանքը գնվել է CIF պայմանով, տրանսպորտային ծախսերն արդեն ներառված են գնի մեջ, իսկ EXW կամ FOB պայմանների դեպքում տրանսպորտի արժեքը ավելացվում է առանձին)։

2. Մաքսազերծման վճարների 4 հիմնական բաղադրիչները
1. Մաքսատուրք (Customs Duty)

• Դրույքաչափը․ Սահմանվում է ըստ ԵԱՏՄ Միասնական մաքսային սակագնի՝ ապրանքի ԱՏԳ ԱԱ 10-անիշ կոդի հիման վրա (սովորաբար տատանվում է 0%-ից մինչև 20%-ի միջակայքում)։
  
• Հաշվարկը․ Մաքսատուրքի տոկոսը հաշվարկվում է մաքսային արժեքից։
  

2. Ավելացված Արժեքի Հարկ (ԱԱՀ / VAT)

• Դրույքաչափը․ Հայաստանում ներմուծման ԱԱՀ-ն 20% է։
  
• Հաշվարկը․ 20% ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է ընդհանուր գումարից, որը ներառում է մաքսային արժեքը, մաքսատուրքը և ակցիզային հարկը (եթե առկա է)։
  

3. Ակցիզային Հարկ (եթե ապրանքը ակցիզային է)

• Կիրառվում է միայն ալկոհոլի, ծխախոտի, նավթամթերքի և այլ ակցիզային ապրանքների համար՝ ՀՀ Հարկային օրենսգրքով սահմանված ֆիքսված դրույքաչափերով։
  

4. Մաքսային ձևակերպումների պետական տուրք

• Մաքսային հայտարարագրման վճար․ Սովորաբար 3,500 ՀՀ դրամ՝ հայտարարագրի համար + 1,000 ՀՀ դրամ՝ յուրաքանչյուր լրացուցիչ թերթի համար։
  

3. Գործնական հաշվարկի օրինակ
Ենթադրենք ներմուծում եք սարքավորում երրորդ երկրից (ոչ ԵԱՏՄ)․

• Ապրանքի հաշիվ-ապրանքագիր (Invoice)․ $10,000
  
• Տրանսպորտային ծախսեր մինչև ՀՀ սահման․ $2,000
  
• Ընդհանուր Մաքսային արժեք․

$12,000 (մոտ 4,680,000 ՀՀ դրամ՝ 1$

• ՝ = 390 դրամ փոխարժեքով)
  
• Մաքսատուրքի դրույքաչափ (ըստ ԱՏԳ ԱԱ)․ 5%
  
• ԱԱՀ․ 20%
  

Հաշվարկման քայլերը․

1. Մաքսատուրք․ 4,680,000 դրամի 5%-ը կազմում է 234,000 ՀՀ դրամ։
   
2. ԱԱՀ-ի հաշվարկման բազա․ Մաքսային արժեքին (4,680,000 դրամ) ավելացնում ենք մաքսատուրքը (234,000 դրամ), որը կազմում է 4,914,000 ՀՀ դրամ։
   
3. ԱԱՀ (20%)․ 4,914,000 դրամի 20%-ը կազմում է 982,800 ՀՀ դրամ։
   
4. Պետական տուրք․ 3,500 ՀՀ դրամ։
   

Ընդհանուր մաքսային վճարներ․
234,000 + 982,800 + 3,500 = 1,220,300 ՀՀ դրամ

Ամփոփում
Մաքսազերծման արժեքը ճշգրիտ հաշվարկելու համար առաջնահերթ է իմանալ ապրանքի ճիշտ ԱՏԳ ԱԱ կոդը և տրանսպորտային ծախսերը։
Շատ դեպքերում մաքսազերծման և ճշգրիտ հաշվարկների համար անհրաժեշտ է դիմել մաքսային բրոքերի։ Դուք կարող եք անվճար տեղադրել ձեր հարցումը brokers.am կայքում և ստանալ տարբեր գնառաջարկներ փորձառու մաքսային բրոքերներից՝ ընտրելով ձեզ համար ամենամատչելի և հարմար տարբերակը։

Հաճախ Տրվող Հարցեր (FAQ)
Հարց 1․ Ի՞նչ բաղադրիչներից է կազմված մաքսազերծման վերջնական արժեքը:
Պատասխան․ Մաքսազերծման արժեքը ներառում է մաքսատուրքը, 20% ԱԱՀ-ն, ակցիզային հարկը (եթե առկա է), մաքսային հայտարարագրման պետական տուրքերը և տերմինալային/բրոքերական ծառայությունների վճարները։
Հարց 2․ Ինչպե՞ս է ձևավորվում մաքսային արժեքը (Customs Value):
Պատասխան․ Մաքսային արժեքը ապրանքի ձեռքբերման գնի (Invoice), միջազգային տրանսպորտային ծախսերի և ապահովագրության հանրագումարն է մինչև ՀՀ սահման հասնելը։
Հարց 3․ Ինչպե՞ս է հաշվարկվում ներմուծման ԱԱՀ-ն:
Պատասխան․ 20% ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է մաքսային արժեքի, մաքսատուրքի և ակցիզային հարկի (եթե առկա է) հանրագումարից։