Միջազգային առևտրում հաճախ հանդիպող ամենամեծ սխալներից մեկն այն է, երբ գործարարները հիմնվում են միայն ապրանքի մատակարարի առաջարկած գնի (Invoice price) վրա։ Իրականում ապրանքի վերջնական ինքնարժեքը ձևավորվում է բոլոր ուղեկցող ծախսերը գումարելուց հետո։ Բիզնես պրակտիկայում այս ցուցանիշը կոչվում է Landed Cost (ապրանքի վերջնական ինքնարժեքը պահեստում)։

Այս ուղեցույցում քայլ առ քայլ կդիտարկենք, թե ինչ բաղադրիչներից է կազմված ներմուծման ամբողջական ինքնարժեքը Հայաստանում և ինչպես ճիշտ հաշվարկել այն։

1. Ապրանքի ձեռքբերման արժեք (Invoice Value)
Սա այն գումարն է, որը վճարում եք արտասահմանյան մատակարարին։ Գնագոյացումը խիստ կախված է Incoterms (միջազգային առևտրային պայմաններից)․

• EXW (Ex Works)․ Դուք վճարում եք միայն ապրանքի համար, իսկ վաճառողի պահեստից բեռնումը, տեղափոխումը և մաքսազերծումը ձեր պատասխանատվությունն է։
  
• FOB (Free on Board)․ Մատակարարը հոգում է ապրանքը մինչև նավ/ինքնաթիռ հասցնելու ծախսերը։
  
• CIF (Cost, Insurance and Freight)․ Գնի մեջ արդեն ներառված են տրանսպորտային և ապահովագրական ծախսերը մինչև նշանակման նավահանգիստ/սահման։
  

2. Լոգիստիկա և տրանսպորտային ծախսեր
Ապրանքը Հայաստան հասցնելու ծախսերը ներմուծման ինքնարժեքի կարևոր մասն են կազմում․

• Միջազգային տրանսպորտ․ Ծովային, օդային կամ ցամաքային բեռնափոխադրման արժեքը։
  
• Ապահովագրություն․ Բեռի ապահովագրության ծախսերը փոխադրման ընթացքում։
  
• Տեղական տեղափոխում․ Սահմանային անցակետից կամ մաքսային տերմինալից մինչև ձեր պահեստ տեղափոխման ծախսը։
  

3. Մաքսային արժեք և պարտադիր հարկեր
Մաքսային մարմիններում հարկերը հաշվարկվում են մաքսային արժեքի հիման վրա, որը ներառում է ապրանքի ձեռքբերման գինը + մինչև ՀՀ սահման հասցնելու տրանսպորտային ու ապահովագրական ծախսերը։

1. Մաքսատուրք (0% – 20%)․ Հաշվարկվում է մաքսային արժեքից՝ ըստ ապրանքի ԱՏԳ ԱԱ (HS Code) կոդի։
   
2. Ավելացված Արժեքի Հարկ (ԱԱՀ / 20%)․ Հաշվարկվում է հետևյալ բանաձևով․
   ԱԱՀ = (Մաքսային արժեք + Մաքսատուրք + Ակցիզային հարկ) × 20%
   
3. Ակցիզային հարկ․ Կիրառվում է միայն ակցիզային ենթակա ապրանքների համար (ալկոհոլ, ծխախոտ, վառելիք և այլն)։
   

4. Տերմինալային և վարչական ծախսեր
Բացի հիմնական հարկերից, կան նաև լրացուցիչ գործառնական ծախսեր․

• Մաքսային վճարներ․ Հայտարարագրման պետական տուրք (սկսած 3,500 ՀՀ դրամից)։
  
• Մաքսային տերմինալի ծառայություններ․ Բեռնաթափման, կշռման և պահպանման վճարները մասնավոր տերմինալներում (օրինակ՝ Ապավեն, ULS, Մետեքսիմ, Ալիանս)։
  
• Սերտիֆիկացում և թույլտվություններ․ ՍԱՊԾ, Առողջապահության նախարարության կամ այլ տեսչական մարմինների փորձաքննությունների և sertifikat-ների ծախսերը։
  

Ամփոփում
Ներմուծման ինքնարժեքի ճշգրիտ հաշվարկը թույլ է տալիս խուսափել անսպասելի ֆինանսական կորուստներից և ճիշտ որոշել ապրանքի վաճառքի մարժան։
Շատ դեպքերում մաքսազերծման և ինքնարժեքի ճշգրիտ հաշվարկի համար անհրաժեշտ է դիմել մաքսային բրոքերի։ Դուք կարող եք անվճար տեղադրել ձեր հարցումը brokers.am կայքում և ստանալ տարբեր գնառաջարկներ փորձառու մաքսային բրոքերներից՝ ընտրելով ձեզ համար ամենամատչելի և հարմար տարբերակը։