Հայաստանի Հանրապետությունից ապրանքների արտահանումը միջազգային շուկաներ տեղական արտադրողների և առևտրային ընկերությունների զարգացման կարևորագույն ուղղությունն է։ Արտահանման գործընթացի անխափան իրականացումը, սահմանային ձգձգումներից խուսափելը և 0% ավելացված արժեքի հարկի դրույքաչափից օգտվելը ուղղակիորեն կախված են փաստաթղթերի փաթեթի ճիշտ և ամբողջական կազմումից։

Այս ուղեցույցում մանրամասն ներկայացնում ենք Հայաստանից ապրանքների արտահանման համար պահանջվող հիմնական, տրանսպորտային և մասնագիտացված փաստաթղթերի ցանկը։

1. Հիմնական առևտրային փաստաթղթեր
Արտահանման ցանկացած գործարքի հիմքում ընկած են գնորդի հետ կնքված առևտրային փաստաթղթերը․

• Արտահանման պայմանագիր (Առևտրային պայմանագիր)․ Օտարերկրյա գնորդի հետ կնքված պաշտոնական պայմանագիր, որտեղ նշվում են ապրանքի տեխնիկական նկարագիրը, քանակը, արժեքը, վճարման կարգը և մատակարարման միջազգային պայմանները։
  
• Հաշիվ-ապրանքագիր (Invois)․ Վաճառողի կողմից դուրս գրված պաշտոնական հաշիվը, որտեղ նշված են ապրանքատեսակները, միավորի գինը, ընդհանուր արժեքը, արտույթը և մատակարարման պայմանները։
  
• Փաթեթավորման ցուցակ (Packing List)․ Փաստաթուղթ, որը մանրամասն նկարագրում է բեռի տեղերի քանակը, փաթեթավորման տեսակը, յուրաքանչյուր տեղի զուտ (Net) և համախառն (Gross) քաշերը։
  

2. Տրանսպորտային և լոգիստիկ փաստաթղթեր
Բեռնափոխադրման տեսակից կախված՝ պահանջվում են համապատասխան տրանսպորտային բեռնագրեր․

• Միջազգային ավտոմոբիլային բեռնագիր (CMR)․ Ցամաքային ավտոմոբիլային փոխադրումների համար պարտադիր փաստաթուղթ։
  
• Օդային բեռնագիր (Air Waybill)․ Օդային տրանսպորտով արտահանելիս տրվող բեռնագիր։
  
• Ծովային օրինագիծ (Bill of Lading)․ Մուլտիմոդալ և ծովային փոխադրումների դեպքում կիրառվող տրանսպորտային փաստաթուղթ։
  

3. Մաքսային և պետական հավաստագրեր
Ապրանքի ծագումը հաստատելու և մաքսային ձևակերպումներն իրականացնելու համար անհրաժեշտ են․

• Արտահանման մաքսային հայտարարագիր․ Էլեկտրոնային համակարգով ներկայացվող հայտարարագիր (Եվրասիական տնտեսական միությունից դուրս՝ երրորդ երկրներ արտահանելիս)։
  
• Ապրանքի ծագման sertifikat (ST-1, EUR.1, Form A կամ ընդհանուր ձևի)․ Հաստատում է ապրանքի հայկական ծագումը։ Տրվում է Հայաստանի Հանրապետության Առևտրաարդյունաբերական պալատի կամ լիազոր մարմինների կողմից և գնորդ երկրում ապահովում է մաքսային արտոնություններ։
  

4. Մասնագիտացված թույլտվություններ և sertifikat-ներ
Կախված արտահանվող ապրանքատեսակից՝ կարող են պահանջվել հատուկ պետական թույլտվություններ․

• Բուսասանիտարական sertifikat․ Բուսական ծագման ապրանքների (թարմ մրգեր, բանջարեղեն, հացահատիկ, բույսեր) արտահանման համար՝ տրված Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի (ՍԱՊԾ) կողմից։
  
• Անասնաբուժական sertifikat․ Կենդանական ծագման ապրանքների (միս, կաթնամթերք, մեղր, ձուկ) համար։
  
• Մշակութային արժեքների արտահանման թույլտվություն․ Արվեստի գործերի, հնանվագ իրերի կամ մշակութային նշանակություն ունեցող ապրանքների համար՝ տրված Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության կողմից։
  
• Երկակի նշանակության ապրանքների թույլտվություն․ Հատուկ տեխնոլոգիաների կամ քիմիական նյութերի համար՝ տրված Էկոնոմիկայի նախարարության կողմից։
  

5. Հարկային հաշվառում և ԱԱՀ-ի 0% դրույքաչափ
Հայաստանից ապրանքների արտահանումը հարկվում է 0% ավելացված արժեքի հարկի դրույքաչափով։

• Հարկային հիմնավորում․ 0% ԱԱՀ-ի կիրառման իրավունքը հաստատելու համար արտահանողը պետք է հարկային մարմնին ներկայացնի արտահանման մաքսային հայտարարագիրը, տրանսպորտային բեռնագիրը (CMR) և բանկային փոխանցումը հաստատող փաստաթուղթը։
  

Ամփոփում

Արտահանման փաստաթղթերի անթերի պատրաստումը երաշխավորում է բեռի արագ անցումը սահմանային կետերով և ապահովում է հարկային արտոնությունների լիարժեք կիրառումը։
Շատ դեպքերում արտահանման փաստաթղթերը ճիշտ կազմելու և մաքսային ձևակերպումներն անխափան իրականացնելու համար անհրաժեշտ է դիմել մաքսային բրոքերի։ Դուք կարող եք անվճար տեղադրել ձեր հարցումը brokers.am կայքում և ստանալ տարբեր գնառաջարկներ փորձառու մաքսային բրոքերներից՝ ընտրելով ձեզ համար ամենամատչելի և հարմար տարբերակը։

Հաճախ Տրվող Հարցեր (FAQ)

Հարց 1․ Որո՞նք են Հայաստանից ապրանքներ արտահանելու հիմնական փաստաթղթերը:
Պատասխան․ Հիմնական փաստաթղթերն են առևտրային պայմանագիրը, հաշիվ-ապրանքագիրը (Invois), փաթեթավորման ցուցակը (Packing List), տրանսպորտային բեռնագիրը (CMR/Air Waybill) և արտահանման մաքսային հայտարարագիրը։
Հարց 2․ Պարտադի՞ր է արդյոք ապրանքի ծագման sertifikat-ի առկայությունը արտահանման ժամանակ:
Պատասխան․ Ծագման sertifikat-ը պարտադիր է, եթե գնորդ երկիրը պահանջում է հաստատել ապրանքի հայկական ծագումը՝ մաքսատուրքերի արտոնություններից օգտվելու կամ ներմուծման պահանջները բավարարելու համար։
Հարց 3․ Ի՞նչ փաստաթղթեր են անհրաժեշտ Եվրասիական տնտեսական միություն արտահանելիս:
Պատասխան․ Եվրասիական տնտեսական միության անդամ երկրներ արտահանելիս ներկայացվում են առևտրային փաստաթղթերը, տրանսպորտային բեռնագիրը և ապրանքների փոխադրման հաշվառման փաստաթղթերը՝ առանց մաքսատուրքերի վճարման։